کد پذیرنده و کد پایانه چیست؟

فرض کنید هنگام پرداخت با کارتخوان یک صفر اضافه وارد کرده‌اید و به‌جای ۵۰۰ هزار تومان، ۵ میلیون تومان از حسابتان کم شده. یا تراکنش ناموفق بوده اما پول برنگشته. شاید هم هفته‌ها بعد متوجه یک برداشت مشکوک شده‌اید و نمی‌دانید کجا کارت کشیده‌اید. چه‌کار باید بکنید؟

خبر خوب این است که سامانه بانکی ایران برای هر کارتخوان دو شناسه تعریف کرده: کد پذیرنده و کد پایانه (ترمینال). با داشتن این دو کد می‌توانید صاحب دستگاه را شناسایی کنید، تراکنش را پیگیری کنید و در صورت نیاز اقدام قانونی انجام دهید.

در ادامه توضیح می‌دهیم هر کدام چیست، چه تفاوتی دارند، چطور پیدایشان کنید و مراحل پیگیری مشکل چگونه است.

 تفاوت کد پذیرنده و کد پایانه در یک نگاه

چه زمانی به کد پذیرنده و کد پایانه نیاز پیدا می‌کنید؟

در شرایط عادی هیچ‌وقت سراغ این کدها نمی‌روید. اما وقتی مشکلی پیش بیاید، این دو شماره تنها ابزار شما برای پیگیری هستند. چند سناریوی رایج:

تراکنش ناموفق با کسر مبلغ: دستگاه خطا داده و خرید انجام نشده، ولی پول از حسابتان کم شده. طبق قوانین بانکی مبلغ باید ظرف ۷۲ ساعت برگردد. اگر برنگشت، باید با کد پایانه ثابت کنید تراکنش با کدام دستگاه بوده.

وارد کردن مبلغ اشتباه: به‌خصوص با توجه به تفاوت ریال و تومان و صفرهای زیاد، ممکن است مبلغ بیشتری از حد واقعی پرداخت کنید. اگر فروشنده همکاری نکند، این کدها مدرک شما هستند.

برداشت مشکوک و ندانستن محل خرید: گاهی در صورت‌حساب بانکی برداشتی می‌بینید و یادتان نمی‌آید کجا کارت کشیده‌اید. با کد پایانه می‌توانید از طریق بانک، دستگاه و صاحب آن را شناسایی کنید.

سوءاستفاده از حساب: در موارد جدی‌تر مثل برداشت‌های غیرمجاز، این کدها برای شکایت قضایی لازم هستند.

توجه کنید که تراکنش‌های انجام‌شده از طریق درگاه‌های پرداخت اینترنتی هم کد پذیرنده و پایانه دارند و با همین روش‌ها قابل پیگیری‌اند.

۶ روش پیدا کردن کد پذیرنده و کد پایانه

بسته به اینکه خریدار هستید یا فروشنده، یک یا چند روش زیر به کارتان می‌آید:

۱. بررسی رسید کارتخوان

ساده‌ترین راه. معمولا کد پذیرنده و کد پایانه در بالای رسید چاپ‌شده دستگاه درج می‌شوند. بعضی دستگاه‌ها فقط یکی از این دو را چاپ می‌کنند. توصیه عملی: رسید خریدهایتان را حداقل چند روز نگه دارید. اگر مشکلی پیش بیاید، اولین جایی که باید نگاه کنید همین رسید است.

۲. پیامک بانکی یا اپلیکیشن همراه بانک

پیامک برداشت از حساب ممکن است شماره پایانه را نشان دهد. اگر نشان نداد، وارد اپ همراه بانک شوید و در بخش سوابق تراکنش، جزئیات پرداخت مورد نظر را باز کنید. شماره پایانه معمولا با عنوان «شماره پایانه» در توضیحات تراکنش آمده. بعضی بانک‌ها شماره پذیرنده را هم نشان می‌دهند. این روش برای خریدهای اینترنتی هم جواب می‌دهد.

۳. منوی خود دستگاه کارتخوان

اگر فروشنده هستید و به دستگاه دسترسی دارید، از طریق منوی کارتخوان هم می‌توانید هر دو کد را ببینید. مسیر دقیق بسته به مدل دستگاه و سیستم‌عامل آن فرق می‌کند، ولی معمولا در بخش تنظیمات یا اطلاعات دستگاه قرار دارد.

۴. تماس با پشتیبانی شرکت کارتخوان

صاحبان کسب‌وکار می‌توانند با پشتیبانی شرکت یا بانکی که دستگاه را صادر کرده تماس بگیرند. پشتیبانی پس از تایید اطلاعات هویتی، کدها را اعلام می‌کند یا نحوه پیدا کردن آن‌ها از منوی دستگاه را راهنمایی می‌کند.

۵. سامانه امور مالیاتی کشور

فروشنده‌ها می‌توانند با ورود به حساب کاربری خود در سامانه مالیاتی، تعداد پایانه‌های فعال، کد پذیرنده و شماره ترمینال هر دستگاه را ببینند. مسیر: ورود به سامانه، بخش پرونده‌های الکترونیک، سپس پایانه‌های فروش.

۶. مراجعه حضوری به بانک

سخت‌ترین راه، ولی آخرین راه‌حل برای خریداران. باید اطلاعات هویتی و بانکی، تاریخ، ساعت و مبلغ تقریبی تراکنش را به کارمند بانک بدهید. ارائه رسید، فیش موبایل‌بانک یا پیامک برداشت کار را سریع‌تر می‌کند. بانک بر اساس این اطلاعات شماره پذیرنده و ترمینال را استخراج می‌کند.

آیا از روی نام فروشگاه می‌شود شماره پایانه را پیدا کرد؟

معمولا خیر، یا حداقل نه به‌سادگی. دلیلش این است که کارتخوان‌ها دو نوع‌اند: ثابت و سیار. دستگاه‌های ثابت در یک مکان مشخص قرار دارند، ولی دستگاه‌های سیار ممکن است بین چند محل جابه‌جا شوند و حتی به نام فروشگاه خاصی ثبت نباشند.

برای کارتخوان‌های ثابت، به‌خصوص دستگاه‌هایی که بانک‌ها به‌صورت امانی در اختیار کسب‌وکارها قرار داده‌اند، ممکن است بتوانید از طریق بانک و نام فروشگاه به شماره پایانه برسید.

ولی عملا پیدا کردن نام فروشگاه اولویت اصلی نیست. مهم این است که بتوانید ثابت کنید تراکنش مشخصی با دستگاه خاصی انجام شده. برای پیگیری‌های بانکی و قضایی، همین کافی است.