رسید کارت به کارت جعلی یکی از شایعترین شیوههای کلاهبرداری از فروشندگان آنلاینشاپها و کسبوکارهای فعال در اینستاگرام و تلگرام است. پلیس فتا بارها نسبت به افزایش این نوع کلاهبرداری هشدار داده و از مردم خواسته پیامک بانکیشان را فعال نگه دارند (). در این مقاله یاد میگیرید رسید جعلی را از اصل تشخیص دهید و راههای جلوگیری از آن را بشناسید.
رسید کارت به کارت چیست؟
وقتی مبلغی را از حسابتان به حساب شخص دیگری کارت به کارت میکنید، بانک یک رسید صادر میکند. این رسید خلاصهای از اطلاعات آن تراکنش است و نشان میدهد عملیات انتقال وجه موفق بوده یا نه.
یک رسید واقعی بانکی معمولاً شامل این موارد است:
- مبلغ تراکنش
- شماره کارت مبدأ و مقصد
- نام صاحب کارت مقصد
- تاریخ و ساعت تراکنش
- شماره پیگیری
- نام و لوگوی بانک
فروشندهها بر اساس همین رسید مطمئن میشوند که پول واریز شده. اما مسئله و مشکل اینجاست که گاهی اوقات افرادی با نگاه کلاهبرداری، رسیدهایی میسازند که ظاهرشان دقیقا مثل رسید اصلی است، ولی هیچ پولی واریز نشده و آن را برای صاحب کسبوکار ارسال میکنند.
رسید جعلی چطور ساخته میشود؟
فیش جعلی (Fake Payment Receipt) رسیدی است که بدون انجام تراکنش واقعی و به صورت تقلبی تهیه میشود. کلاهبرداران با استفاده از نرمافزارها یا ابزارهای ویرایش تصویر، رسیدهایی مشابه رسیدهای واقعی بانکها ایجاد میکنند و به فروشندگان ارائه میدهند تا تظاهر به انجام پرداخت کنند. بر اساس هشدارهای پلیس فتا، کلاهبرداران از سه روش برای ساخت رسید جعلی استفاده میکنند ():
رباتهای تلگرامی
رایجترین روش. کلاهبردار وارد یک ربات تلگرامی رسیدساز میشود، شماره کارت مقصد و مبلغ دلخواه را وارد میکند و ربات در عرض چند ثانیه یک رسید با ظاهر بانکی تحویل میدهد. طبق گزارش خبرگزاری فارس، این کار کمتر از ۶۰ ثانیه طول میکشد ().
اپلیکیشنهای رسیدساز
برنامههایی که خارج از مارکتهای رسمی منتشر میشوند. این اپها قالب رسید بانکهای مختلف را کپی کردهاند و کاربر فقط اطلاعات دلخواه را پر میکند.
ویرایش تصویر با فتوشاپ
برخی کلاهبرداران از یک رسید واقعی اسکرینشات میگیرند و مبلغ، تاریخ یا نام را با نرمافزار ویرایش تصویر تغییر میدهند.
مراحل کار کلاهبردار
طبق توضیحات پلیس فتا، کلاهبردار معمولاً این مسیر را طی میکند ():
- اول یک تراکنش کارت به کارت صوری با مبلغ ناچیز انجام میدهد تا نام کامل صاحب حساب مقصد را ببیند
- بعد وارد ربات یا اپ رسیدساز میشود
- اطلاعات واقعی گیرنده را با مبلغ جعلی وارد میکند
- رسید ساختهشده را برای فروشنده میفرستد
- قبل از اینکه فروشنده موجودی حسابش را چک کند، کالا را تحویل گرفته و ناپدید میشود
بیشتر قربانیان این کلاهبرداری فروشندگان طلا، سکه، فرش و مواد غذایی هستند ().
۱۰ روش تشخیص رسید کارت به کارت جعلی
۱. اطلاعات تراکنش را با واقعیت مقایسه کنید
نام گیرنده، شماره کارت، مبلغ و تاریخ را بررسی کنید. اگر هر کدام از اینها با آنچه انتظار دارید همخوانی ندارد، رسید مشکوک است.
۲. فونت و قالببندی رسید را بررسی کنید
هر بانک از یک فونت، رنگ و چیدمان ثابت استفاده میکند. اگر اندازه حروف یا فاصله بین خطوط با رسیدهای قبلی همان بانک فرق دارد، احتمال جعلی بودن هست. رباتهای رسیدساز معمولاً فونت دقیق بانکها را ندارند.
۳. به رند بودن مبلغ دقت کنید
تراکنشهای واقعی خیلی وقتها مبالغ غیررندی دارند. مبلغ دقیقاً رند (مثلاً ۵۰۰ هزار تومان بدون ریال) بهتنهایی دلیل جعل نیست، ولی وقتی با نشانههای دیگر ترکیب شود، مشکوک میشود.
۴. شماره پیگیری را بررسی کنید
هر تراکنش بانکی یک شماره پیگیری یکتا دارد. میتوانید با تماس با شماره پشت کارت بانکیتان یا از طریق اینترنتبانک، معتبر بودن این شماره را چک کنید. رباتهای رسیدساز اعداد تصادفی تولید میکنند که در سیستم بانک ثبت نیست.
۵. دنبال غلط املایی بگردید
رسیدهای رسمی بانکی بدون غلط نگارشی هستند. اگر در متن رسید اشتباه تایپی دیدید، مثلاً «موقفیتآمیز» بهجای «موفقیتآمیز»، احتمال جعل بالاست.
۶. قالب قدیمی رسید
بانکها هر چند وقت یکبار ظاهر رسیدهایشان را تغییر میدهند. اگر رسیدی دریافت کردید که شبیه نسخههای قدیمیتر است، ممکن است کلاهبردار از یک قالب منسوخ در ربات رسیدساز استفاده کرده باشد.
۷. لوگو و نام بانک را بررسی کنید
لوگوی بانک در رسیدهای جعلی ممکن است کیفیت پایینتری داشته باشد، رنگش متفاوت باشد، یا اندازهاش فرق کند. به تفاوتهای ریز در آرم و رنگها دقت کنید.
۸. لینک تلگرامی در رسید
این واضحترین نشانه است. رسیدهای واقعی بانکی هیچوقت لینک کانال تلگرام یا آدرس ربات ندارند. اگر در انتهای رسید آدرسی مثل @bot_name دیدید، رسید صددرصد جعلی است.
۹. جداکنندههای اعداد
در رسیدهای واقعی، اعداد با الگوی مشخصی جدا میشوند (سهرقمی از سمت راست). رسیدسازهای جعلی گاهی این جداکنندهها را اشتباه میگذارند یا اصلاً استفاده نمیکنند.
۱۰. کیفیت پایین تصویر
رسیدهای ساختهشده با ربات یا فتوشاپ وقتی زوم کنید، پیکسلی شدن و تار بودن متن مشخص میشود. رسید واقعی اسکرینشات مستقیم از اپلیکیشن بانکی است و کیفیت یکدستی دارد.
راههای جلوگیری از کلاهبرداری با رسید جعلی
پیامک بانکی را فعال نگه دارید
پلیس فتا بارها تأکید کرده سادهترین راه مقابله با رسید جعلی، فعال بودن اعلان پیامکی حساب بانکی است. اگر رسیدی دریافت کردید ولی پیامک واریز نیامد، هیچ پولی واریز نشده.
قبل از تحویل کالا، موجودی حساب را چک کنید
از طریق اینترنتبانک، موبایلبانک یا کد USSD موجودی را بررسی کنید. این کار ۳۰ ثانیه وقت میگیرد ولی جلوی ضرر مالی را میگیرد.
از درگاه پرداخت اینترنتی استفاده کنید (در صورت داشتن سایت)
به جای کارت به کارت، از درگاه پرداخت استفاده کنید. درگاه پرداخت تراکنش را مستقیم پردازش و تأیید میکند و امکان جعل ندارد. این مطمئنترین گزینه برای کسبوکارهای آنلاین و دارای وبسایت است. زیبال با ارائه خدمات درگاه پرداخت امن این امکان را فراهم میکند که این اتفاق ناگوار برای کسبوکار شما نیوفتد.
بلافاصله بعد از دیدن رسید، کالا تحویل ندهید
همیشه بین دریافت رسید و تحویل کالا فاصله بگذارید. حتی چند دقیقه کافی است تا پیامک بانکی برسد. کلاهبرداران روی عجله فروشنده حساب میکنند.
اقدامات لازم در مواجهه با فیش جعلی
- با شماره ۰۹۶۳۸۰ (مرکز فوریتهای سایبری پلیس فتا) تماس بگیرید
- یا موضوع را از طریق سایت پلیس فتا به آدرس www.fata.gov.ir گزارش دهید.
- اسکرینشات رسید جعلی، مکالمات و اطلاعات کارت طرف مقابل را نگه دارید. این مدارک برای پیگیری لازم است
- کارکنان خود را در زمینه تشخیص فیشهای جعلی آموزش دهید تا در مواجهه با این موارد، اقدامات لازم را انجام دهند.
مجازات جعل رسید بانکی
طبق ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هر کس در اسناد یا نوشتههای غیررسمی جعل کند، به ۶ ماه تا ۲ سال حبس یا جزای نقدی محکوم میشود (، ). رسید بانکی جزو اسناد غیررسمی محسوب میشود و جعل آن مشمول این ماده است.
سؤالات متداول
آیا ساخت رسید جعلی جرم است؟
بله. طبق ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی، جعل اسناد غیررسمی ۶ ماه تا ۲ سال حبس دارد. هم سازنده و هم استفادهکننده آگاه مجازات میشوند.
سریعترین راه فهمیدن واقعی بودن رسید چیست؟
بررسی پیامک بانکی. اگر پیامک واریز نیامده، پولی واریز نشده. در صورت غیرفعال بودن پیامک، موجودی حساب را از اینترنتبانک یا USSD چک کنید.
کجا میتوانم شکایت کنم؟
با شماره ۰۹۶۳۸۰ تماس بگیرید یا از سایت cyberpolice.ir شکایت آنلاین ثبت کنید. مدارک (رسید، مکالمات، اطلاعات کارت) را نگه دارید.
چرا درگاه پرداخت بهتر از کارت به کارت است؟
درگاه پرداخت تراکنش را خودکار پردازش و تأیید میکند. امکان جعل رسید در درگاه پرداخت وجود ندارد. کارت به کارت وابسته به بررسی دستی فروشنده است و همین فرصت کلاهبرداری میدهد، اما نیازمند آن داشتن یک وبسایت فعال است.
سلام من امروز یه فیش دریافت کردم که با گوشی جابهجا کردن پول رو و فونت بعضی از مشخصات مثل اسم و فامیل من کمرنگ تر بود امکان داره فیش فیک باشه؟