در دهه اخير جهان با انقلابی روبه رو بوده است که آن را قوی‌تر از انقلاب صنعتی معرفی کرده‌اند. اين انقلاب تحت عنوان تجارت الکترونيک است که با هدف برچيده کردن اسناد و مدارک کاغذی و بروکراسی‌های پيچيده‌ اداری و اقتصادی در حال گسترش روزافزون می‌باشد. تجارت الکترونيک در زمينه‌های مختلف فعاليت‌های بازرگانی نفوذ کرده و از معاملات الکترونيکی ميان خريداران خرد و بازرگانان و مراکز اطلاع ‌رسانی و انجمن‌های مجازی گرفته تا مبادلات ميان دولت‌ها و ملت‌ها گسترش يافته است.

همه اين موارد باعث شده تا اين مبحث به عنوان مهمترين مسئله و دانش روز دنیا مطرح شود و دغدغه بنيادين کشورهای توسعه نيافته يا در حال توسعه باشد؛ چرا که اين گونه کشورها می‌دانند با کوتاهی در زمينه تجارت الکترونیک، به زودی به طور کامل از ميدان تجارت جهانی کنار گذاشته خواهند شد.

در قسمت اول این سری مقالات قصد داریم شما را به تعاریف پایه تجارت الکترونیک آشنا کنیم و برخی از مزیت‌های این سیستم در مقایسه با روش‌های سنتی را بررسی کنیم. لطفا تا انتها با زیبال همراه باشید.

  • تعريف تجارت الکترونيک

E-business می‌تواند به عنوان استفاده از اينترنت برای شبکه‌سازی و تقويت فرآيندهای کسب و کار، ارتباط سازمانی و همکاری در يک شرکت و با مشتريان، تأمين‌کنندگان و ديگر سهامداران تعريف گردد.

E-business از اينترنت، اينترانت، اکسترانت و ديگر شبکه‌ها برای حمايت از فرآيندهای کسب و کار خود استفاده می‌کند. ليکن E-business توصيف کننده فرآيند خريد و فروش، انتقال يا تبادل محصولات و خدمات يا اطلاعات از طريق شبکه‌های رايانه‌ای از جمله اينترنت می‌باشد.

  • توسعه اقتصاد جديد

همراه با به وجود آمدن فناوری‌های مختلف، اصطلاحی نوین به نام «اقتصاد جديد» خلق شده است که براساس ابتکار در خلق و تقسيم دانش نوآوری و خلاقيت به کارگيری فناوری اطلاعات برای توسعه فروش محصولات و خدمات جديد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  •  انواع تجارت‌های الکترونيکی و صنايع مرتبط

E-business در گستره فعاليت‌های متقابل شده، متغير است. زنجيره تأمين يکپارچه بسياری از صنايع، از طريق توسعه اينترنت و فناوري‌های مرتبط تغيير شکل يافته است و برخی سازمان‌ها از طريق فراهم‌ سازی خدمات E-business در زنجيره تأمين يا در بخش‌هايی از زنجيره تأمين مانند تدارکات الکترونيکي، لجستيک، سفارش‌دهی پرداخت‌ها و توزيع در فعاليت‌های «سازمان با سازمان» (B2B) تخصص يافته‌اند.

E-business همچنين شامل سازمانی از پلتفرم‌های همکاری است که به سازمان‌های مختلف، اجازه تسهيم اطلاعات و دانش برای منافع مشترک را می‌دهد. يعنی اگر سازمانی قصد داشته باشد سازمان‌های متفاوتی را به منظور خريد و فروش محصولات و خدمات، فراهم سازی خدمات و حمايت از کسب و کارهای آنلاين کنار هم بیاورد، می‌تواند تمام این کارها را در بستر ایجاد شده توسط کسب و کار الکترونیکی پدید بیاورد. انواع سطوح بالاتر E-business آن‌هايی هستند که محصولات يا خدمات را به مشتريان می‌فروشند. بخش ارتباط سازمان با مشتري (B2C) بالاترين تعداد شرکت‌کنندگان را به همراه برخی از موفق‌ترين تعاملات مانند شرکت e-bay و Amazon را جذب نموده است.

تجارت الکترونیک

مزایا-تجارت-الکترونیک

  • تاريخچه‌ تجارت الکترونيکی

تجارت الکترونيک به معنای تبادل کالا يا خدمات از طريق ارتباط الکترونيکی است. بيش از۴۰ سال است که تجارت الکترونيکی به وجود آمده اما آشنايي عموم مردم با اين مفهوم به دو دهه اخير باز می‌گردد. به صورت کلی دوگونه اساسی تجارت الکترونيکی وجود دارد:

  1. B2C که دراین روش، شرکت‌ها به تجارت با تهيه کنندگان و توزيع کنندگان و ساير شرکا می‌پردازند.
  2. B2b در چنین حالتی شرکت‌ها، کالا يا خدمات خود را به مصرف‌کنندگان به صورت مستقیم می‌فروشند.

انواع مدل‌های تجارت الکترونیک

تاریخچه ورود کسب و کارهای آنلاین به زندگی روزمره انسان‌ها را می‌توان در ۴ مقطع زمانی مورد بررسی قرار داد:

  • پيش از سال ۱۹۹۵

برخی براين باورند که ماهیت کلی تجارت الکترونيک با توسعه داده‌های الکترونيکی که قالبی استاندارد برای تبادل اسناد تجاری از يک کامپيوتر به کامپيوتری ديگر بود، ایجاد شد. تبادل داده‌های الکترونيکی در اواسط دهه ۱۹۷۰ توسط کميته تأييد استانداردهای نمايندگان صنايع به رسميت شناخته شد و در طول دهه‌های ۷۰ و ۸۰ شرکت‌های بيشتری شروع به تطبيق با سيستم تبادل داده الکترونيکی کردند. تبادل داده الکترونيکی به عنوان نسل اول تجارت الکترونيک به شرکت‌ها اجازه تبادل اطلاعات، دريافت سفارش و انتقال الکترونيکی وجوه از طريق کامپيوترها را داد.

با اين حال گسترش تبادل داده‌های الکترونيکی بسیار آهسته بود. تا پايان دهه ۸۰ اينترنت هنوز طبيعت غيرتجاری خود را حفظ کرده بود. توسعه رابط کاربر گرافيکی و قابليت ناوبری وب در سرتاسر جهان، نوع استفاده از اينترنت را تغيير داد. با اين حال شايد مهمترين نقطه عطف در سال ۱۹۹۱ بود زمانی که شبکه زيرساخت علوم ملی تصميم گرفت تا محدوديت استفاده تجاری از شبکه را بردارد. این تصمیم باعث گردید تا فرصت‌هایی برای تجارت الکترونيکی ایجاد شود.

  • ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹

در اواسط دهه ۹۰ به تدريج کاربرد تجاری از اينترنت به الگوی غالب استفاده از آن تبديل شد. ورود اصطلاح تجارت الکترونيک به فرهنگ عموم نشانگر توسعه سريع کاربرد تجاری اينترنت است. همچنين در سال ۱۹۹۵ آمازون بزرگترين کتاب فروشي آنلاين بنيانگذاری شد و تنها يک سال بعد به يک بنگاه تجاری چند ميليون دلاری با پايگاه داده‌ای با بیش از ۱/۱ ميليون کتاب قابل جستجو با فیلترهای مختلف مانند عنوان، موضوع، کلمه کليدی و …  تبديل شد. در سال ۹۶ شرکت دل شروع به فروش مستقيم کامپيوترهای شخصي از طريق اينترنت کرد. در سال ۱۹۹۷ دامنه تجاری دات کام، به عنوان پراستفاده‌ترين دامنه جايگزين دامنه‌های آموزشي گشت اينترنت به فناوری با بيشترين رشد در تاريخ اقتصادی بدل گشت.

  • ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱

استقبال طلايی اواخر دهه ۹۰ از تجارت الکترونيک به حباب دات کام معروف شد. حبابي که جهان در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ شاهد از بین رفتن آن بود.

  • بعد از سال ۲۰۰۱

تجارت الکترونيک بعد از بحران نيز به رشد خود ادامه داد و برخی از شرکت‌های اينترنتی بازمانده از بحران سالهای ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ به موفقيت شايان توجهي دست يافتند. به عنوان نمونه، آمازون بالاترين امتياز رضايت مشتری در طول تاريخ صنعت خرده فروشی را بدست آورد. ای بی (e-bay) در فروش ماشين های دست دوم که در نگاه اول برای معاملات آنلاین مورد نامناسبی به نظر می‌رسيد، فروش قابل توجهی به دست آورد. ميزان تخمين کل فروش تجارت الکترونيک در سال ۲۰۰۲، ۶/۴۵ و در سال ۲۰۰۳ به ۹/۵۴ ميليارد دلار رسيد و تا امروز نيز اين روند پابرجاست.

  • سازمان يا مشتری (B2C)

بازار B2C يکی از برجسته‌ترين بازارهای E-business بوده است که اين امر در اصل به دليل شهرت جهانی علامت تجاری شرکت‌هايی مانند e-bay ,Amazon در ميان ديگر شرکت‌ها می‌باشد.

از اواسط دهه ۹۰، رشد عظیمی در تعداد شرکت‌های تأسيس شده برای بهره‌گيری از فضای E-Marketplace در حال توسعه (يا به اصطلاح شرکت‌های دات کام) وجود داشته است. افزايش متناوب جهانی استفاده از اينترنت، علاقه جامعه تجاری را نیز به خود جلب نمود. اولين وب سايت‌های کسب و کار آنلاین در سال ۱۹۹۴ پديدار گرديده و خيلی زود بر روی وب فراگير شدند. صنايع اطلاعاتی و بخصوص صنعت رسانه در استفاده از وب برای بازاريابی و فروش محصولات خود سريع عمل نمودند. در اواسط دهه ۹۰ خرده‌فروش‌ها، توليدکندگان و توزيع‌کنندگان توسط چشم‌اندازهای کسب و کار در حال رشدی که استفاده از اينترنت می‌توانست فراهم کند، جذب شدند. دو عامل کليدی کسب و کار را به سمت اينترنت سوق داد:

  1.  اينترنت مکانيسمی‌ را به منظور تجاری سازی فوری محصولات و خدمات برای مشتريان بالقوه در يک مقياس جهانی فراهم کرده است.

  2. هزينه حضور در اينترنت بسیار پايين است.

در پايان دهه ۹۰ مهاجرت شرکت‌ها به اينترنت به صدایی تبديل شد تا شرکت‌های بيشتری به اينترنت، به عنوان يک مسير سريع، ارزان و کارآمد برای کسب پول نگاه کنند. در اواخر دهه‌ ۹۰، نگرش مشترکی در رابطه با اينکه تنها سهام شرکت‌های دات کام به رشد ادامه می‌دهند، ايجاد شد. این امر موجب آن گردید که قيمت سهام اين شرکت‌ها به حدی افزايش يابد که ديگر شباهتی به ارزش واقعی آن نداشته باشد. در سال ۲۰۰۰ انديشه پوچ دات کام از هم پاشيد و بسياری از شرکت‌ها به سمت ورشکستگی رفتند.

از زمان افت صنعتی سال ۲۰۰۰ صنايع مرتبط با E-business و E-commerce يک بار ديگر رشد با سرعت موثری را نشان دادند اما اين بار شرکت‌ها با درک بيشتری از چگونگی عملکرد در محيط  E-business وارد بازار شدند. از زمان تجاری سازی اينترنت در اواسط دهه ۱۹۹۰، مصرف‌کنندگان نيز دست خوش يک فرايند يادگيری شده و در مورد خريد آنلاين آگاه‌تر گرديدند و بازار B2C مجدداً شروع به کار کرده و خريد آنلاين، به کانال مهمی برای عادت‌های خريد مصرف‌کنندگان تبديل گرديده است.

انواع تجارت الکترونیک

  • مزاياي تجارت الکترونيکی B2C:

(براي سازمان)

  1.  گسترش بازار سازمان‌ها به بازارهای ملی و بين‌المللی
  2.  کوتاه کردن کانال‌های بازاريابی و حتی حذف آن و در نتيجه توليد محصولات ارزان‌تر با سود بيشتر
  3.  کاهش هزينه‌های ارتباط از راه دور
  4.  کمک به شرکت‌های کوچک و نوپا برای رقابت با شرکت‌های شناخته شده‌تر

(براي مشتريان)

  1. کاهش هزينه کالا و خدمات برای مشتريان به دليل امکان مقايسه سريع و بر خط قيمت‌ها با يکديگر
  2.  افزايش قدرت انتخاب مشتری
  3.  امکان خريد ۲۴ ساعت و هفت روز هفته (بدون محدوديت)
  4.  دسترسی مشتريان به اطلاعات مربوط به طور کامل
  5.  امکان کار و مطالعه برای افراد در منزل
  6.  امکان تعامل مشتريان در جوامع الکترونيکی B2C

 

لطفا زیبال را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: